Dawn of the Planet of the Apes er eðaldæmi um hvernig á að gera framhaldsmynd rétt, og forsögu í rauninni líka. Þar að auki sýnir hún með glæsibrag hvað rándýrar brellumyndir frá stúdíóum geta orðið spennandi þegar persónur og tilfinningar draga brelluhasarinn og hávaðann á eftir sér í stað þess að fara hina leiðina.

Á tímum þar sem Hollywood-myndir keppast um að henda öllum peningum í sjónarspil og pixlamont (ekkert að því samt… upp að vissu marki) er merkilegt hvernig Dawn nær að taka sénsa og líma sig við einfalda en í senn einbeitta og bítandi frásögn, byggða á litlum layerum og flottri, þolinmóðri uppbyggingu. Hún er ekkert að stressa sig á því að kæfa sig í hasarnum og sér ávallt til þess að hann komi aldrei nema innihaldið kalli eftir honum, og þegar kemur að slíkum mómentum hverfur aldrei þessi persónu- og þemafókus.

Myndin er grípandi vegna þess að sagan vekur mann lúmskt til umhugsunar og festir sínar tennur við dýrslegu og mannlegu þættina. Deilurnar eru höndlaðar með sannfærandi og náttúrulegum krafti, mótiveringar ekkert síður og undirliggjandi spennan sýður frá upphafi til enda og trekkir jafnóðum. Bara virkilega, virkilega vönduð, hugrökk, sorgleg og mátulega grimm sci-fi dramamynd, snilldarlega dulbúin sem poppkornsbíó. Hugrakkt og hugrænt apaspil.

Fyrri myndin í þessari endur-endurræsingu, þ.e.a.s. Rise of the Planet of the Apes, náði aldrei neinum brjáluðum hæðum hjá mér, og myndi ég hamingjusamlega kalla hana afar ofmetna ef hún þjónaði ekki í dag þeim tilgangi að vera glæsilegur grunnur (eða „trailer“ jafnvel) fyrir Dawn, sem kemur betur út á allan veg.

Ástæðan varðar það að nú er kominn faglegri, stílhreinni leikstjóri um borð og gerir það útkomuna töluvert bitastæðari. Alveg er það óskylt Andy Serkis, sem tileinkar sér báðar myndirnar betur og með meiri tilfinningaþunga en flest önnur hlutverk sem hann hefur tæklað, hvort sem hann er klæddur Motion-Capture búningi eður ei.

Frammistaða Serkis er sér í lagi ógleymanleg og magnast hún enn meira hér en síðast. Ofurgáfaði alfa-simpansinn Caesar hlýtur að vera einhver magnaðasta sköpun hans og margra, margra fagmanna á brellusviði sínu. Örk hans og þróun er það sem öllu máli skiptir hér, og hún er það sem heldur megninu fljúgandi. Aðrir leikarar eru þó ekkert síðri, sama hvort þeir séu í gólandi apafíling eða í hlutverki brotinna manneskja sem þrá tenginguna við betra lífið sem áður var.

Dýpt mennskra persóna er ekkert gríðarleg, en áhorfandinn fær að vita allt sem þarf og verð ég að dást aðeins að því hvernig hver leikari og karakter fær tækifæri til þess að segja mjög mikið með óskaplega litlu, með oft fáum orðum. T.a.m. kemur ein áhrifamesta senan í myndinni frá Gary Oldman og flotta iPad-inum hans. Apasamfélagið eins og það leggur sig er annars vegar það sem stelur allri myndinni, eins með bítandi og dökka túlkun frá Toby Kebbell í hlutverki óstöðuga apans Koba, sem sér og þekkir ekkert nema það slæma í mannfólkinu. Að auki er það að fyrsti hálftími myndarinnar sé næstum því þögull og byggður í kringum apadíalog (með texta) strax orðið merki um það hversu áhættugjarn og smámunasamur leikstjórinn Matt Reeves er. Hann er hinn sami og endurgerði Let the Right One In og sagði þá sögu betur en sú upprunalega gerði.

Útlit, sviðsmyndir, kvikmyndataka og önnur umgjörð er ótrúleg og er vart hægt að halda vatni yfir því hversu meiriháttar vinna hefur verið lögð í svipbrigði apana, eins með loðfeld (blautan, þar að auki) og önnur smáatriði sem setja veruleikaskynið í örlitla hringekju. Hvort sem þessar brellur eldast vel seinna meir eða ekki á eftir að koma í ljós, en tölvuvinna í tengslum við lifandi skepnur og annað er absolút framúrskarandi, og meira svo þegar skreytingin er öll þarna til að þjóna efnistökunum fyrst og fremst.

Algjörlega ein af betri stórmyndum ársins 2014. Get EKKI BEÐIÐ eftir næsta kafla.